I kōrero tahi a Te Manahau rāua ko Kingi Taurua inanahi rā mō ngā nekenekehanga ki Te Tii Marae me te kauwhau a te Pirimia ki te motu mai i te mahau o te Whare Rūnanga. Anei te kape tuhinga o tā rāua kōrerorero.

Te Manahau: Ko ia tētahi o ngā kanohi rite nei te kitea e te motu i runga i te marae o Te Tii tau atu tau mai tau atu tau mai. Ko Taurua te ingoa, e taku rangatira Kingi Taurua tēnā koe e mara.

Kingi: Tēnā koe e mara, tēnā koe Scotty, tēnā hoki e te iwi e whakarongo nei e mātakitaki nei i a tāua e mihi ana, tēnā koutou..

Te Manahau: E hoa kua kīngi katoa a Te Karere i a koe i tēnei rā, kua rangatira i a koe engari Kingi, pirimiakore ana, kāwanatangakore ana te marae o Te Tii i tēnei tau, ō whakaaro?

Kingi: Ahakoa kāre rātou i haere mai ko te kaupapa kei te eke kei mua tonu i te aroaro. Kāhore e aukati ngā take e mamae ana te iwi o Ngāti Rāhiri o Ngāti Kawa puta noa i ngā topito o te motu. Nā reira kei te haere tonu ngā kōrero. Heoi anō, ko te raru kē, kāhore kē e mōhio ka whakatakotohia ngā āwangawanga ki mua i a wai. Heoi anō, ko te mahi ināianei e tuhi i ngā āwangawanga ā tēnā pea ā te wā ka kawea ngā āwangawanga ki mua i te aroaro o te kāwanatanga. Engari i tēnei wā kei te haere tonu ngā mahi a te marae. Kei te kōrero tonu i te pōhara, kei te kōrero tonu i ngā mate wairangi, kei te kōrero tonu i ngā mate pō, wērā tūāhuatanga katoa e pā ana ki a tāua te Māori. Nā reira, e kore e mutu ngā kōrero, e kore e mutu ngā mahi ahakoa kāre te kāwanatanga e haere mai ki te marae o Waitangi.

Te Manahau: Nā runga anō hoki i ngā kaupapa kōrero i kōrerohia mai rā e koe, e Kingi, pēhea ō whakaaro ki ngā kōrero a te Pirimia mō aua kaupapa tonu ki roto o Waitangi i tēnei tau?

Kingi: Ā, koia hoki tērā. Ko te hiahia kē rā, ko te tūmanako, kia rongo ā taringa, kia kite ā kanohi i te Pirimia. Koia kē tērā te kaupapa. Heoi anō ko mātou e turi ano ō mātou taringa ki ngā kōrero, kua oti te whāriki e te kānawatanga ki mua i te aroaro o te marea ki konei. Ko ahau e mea ana, anā, e kore au e whakapono, anā, kia kite ā-kanohi rānō kia rongo ā-taringa rānō a Kingi he aha kē ngā take kei mua, he aha kē ngā kaupapa e aro atu ana ki tana ngākau. Nā reira kei konei mātou, a Kingi, e tatari ana, ā te wā pea ka rongo mātou e ahu pēhea ana te kaupapa a te kāwanatanga e pā ana ki ngā kōrero e kōrerohia ki tēnei pito o te motu.

Te Manahau: Hāunga anō rā ngā nekenekehanga e pā ana ki Waitangi, ngā nekenekehanga ki runga i te marae o Te Tii, ko tētahi kaupapa nui kei mua i a Ngāpuhi i tēnei wā e taku rangatira e Kingi ko te whakataunga Tiriti a Ngāpuhi, e ahu pēhea ana tērā kaupapa, he wā rānei tōna ka ū ki uta? Ka tutuki te kaupapa?

Kingi: Ā te wā tēnā pea ka tutuki. Engari i tēnei wā e hoa kei konei tonu e kore nei a Ngāpuhi e mahi tahi. Kite ake nei koe e noho kē ana ētahi o ngā hapū i runga i te marae, e noho kē ana ētahi i konei, kāhore ētahi e hiahia ana ki te haere mai ki konei, kāre ētahi o konei e hiahia ana te haere atu ki reira ki runga i te marae. Nā reira, he tīmatatanga tēnā e kite ā kanohitia, kāhore kē a Ngāpuhi e noho kotahi ana mā runga i te mahi tahi mā runga i tērā āhuaranga, e kore e tutuki ngā tono e kōrero nei tāua nā runga kei te  wehewehe, e tū wehewehe nei mātou. Ko ētahi e aro ana ki te kāwanatanga, ētehi kāhore e aro ana ki te kāwanatanga. Nā reira pērā ana te kaupapa nei, i ōku hakapae, anā he mahi nui, anā te hakatutuki i ngā wawata i ngā kerēme a Ngāpuhi e kōrerohia nei e tāua.

LIKE